AUTISME EN WERK - door: Eliane Kwaks

MOET JE HET JE WERKGEVER VERTELLEN DAT JE ASS HEBT
EN WANEER ZEG JE HET DAN?

Ik denk dat dat van de werkgever en van de situatie afhangt. Je hebt heel veel verschillende soorten werkgevers. Er zijn begripvolle werkgevers. Er zijn ook werkgevers waarbij je in feite niets meer dan een BSN-nummertje en/of personeelsnummertje bent en waarbij alles draait om zo snel, goedkoop en efficiënt mogelijk produceren. Die laatste categorie zou ik mensen met autisme niet aanraden. Mijn laatste werkgever behoorde tot die categorie en toen ik hem vertelde dat ik getest zou worden op mogelijk autisme wist hij niet hoe gauw hij me zo snel, goedkoop en efficiënt mogelijk uit zijn bedrijf kon werken. Daar stond ik dan… Een diagnose rijker maar een baan armer. Gelukkig heb ik in het afgelopen jaar gezien dat er ook begripvolle werkgevers zijn maar wat mij betreft hadden dat er een stuk meer moeten zijn. Want “arbeidsbeperking” of niet, mensen met ASS hebben vaak kwaliteiten waarin NT’ers (mensen zonder autisme) niet aan kunnen tippen.

Niet allemaal, maar veel mensen met autisme hebben een WAJONG-uitkering. Ik denk dat het dan een stuk makkelijker wordt om te vertellen dat je ASS hebt. Die uitkering heb je namelijk niet voor niets en vaak kom je dan ook bij een begripvolle werkgever terecht die je toch een kans wil geven. Ik denk dat je het dan net zo goed meteen bij een sollicitatiegesprek kunt vertellen, dat kan een hoop onbegrip, teleurstelling en frustraties achteraf besparen.


WAT IS PASSEND WERK VOOR JOU?

Daar ben ik zelf nog niet over uit. Ik denk dan altijd maar aan de vraag die mijn jobcoach regelmatig aan mij gesteld heeft: “Wat heb JIJ nodig om goed te kunnen functioneren?” Bij mij zijn dat: veiligheid, structuur, overzicht en duidelijkheid, en ik denk dat die dingen voor heel veel autisten zullen gelden. Alleen heb ik nog iets meer nodig namelijk uitdaging. Ik ben intelligent en dat is in heel veel gevallen een zegen maar soms is het ook een vloek. Ik heb namelijk een hoog denkniveau maar een minder hoog werkniveau en die twee niveaus komen dan met elkaar in botsing omdat ze niet op één lijn zitten. Ik heb het gevoel dat ik dan moet kiezen tussen een baan onder mijn niveau enerzijds of een baan waarbij ik continu op mijn tenen moet lopen anderzijds. Dacht ik vorig jaar nog dat ik totaal mislukt was op de arbeidsmarkt, nu denk ik dat ik kwaliteiten en mogelijkheden genoeg heb maar dat de baan die daarbij past nog uitgevonden moet worden. Misschien ben ik wel te kieskeurig, ik weet het niet. Misschien komt er ooit nog wel een baan op mijn pad die precies bij mij past.


HOE GA JE OM MET JE WERKGEVER?

Ik ben geen goed voorbeeld als het om sollicitatiegesprekken gaat want die bereid ik dus nooit voor. Voor mij heeft dat tot nu toe altijd goed gewerkt aangezien ik overal ben aangenomen waar ik op gesprek mocht komen. Ik ga zo’n gesprek altijd in onder het motto: Ik heb toch niks te verliezen. Maar ik zal het vooral voor mensen met autisme niet aanraden. Goed voorbereid zijn is het halve werk. Functioneringsgesprekken zijn een ander verhaal. Ik heb het nooit zo op dat soort gesprekken. In het verleden heb ik daar heel vervelende ervaringen mee gehad maar gelukkig heb ik vorige maand ook ervaren dat zo’n gesprek heel anders kan verlopen. Er was helemaal niks mis met mijn functioneren maar buiten dat moet je dan maar ook net die begripvolle werkgever treffen. Zo kwam ik er in dat gesprek pas achter dat een functioneringsgesprek van twee kanten komt en dat je als werknemer ook je inbreng hebt. Noem mij maar simpel maar dat heb ik dus nooit geweten.


HOE GA JE OM MET CONFLICTEN OP DE WERKVLOER?

Daar kan ik eigenlijk heel kort over zijn. Die probeer ik te mijden als de pest. In een ver verleden toen ik nog studeerde had ik een module die Interactie in beroepsituaties heette. Die module ging over conflicthantering, omgang met collega’s en eigenlijk alles wat daarmee samenhangt. Op mijn werk/stage hadden we één keer in de maand intervisie waarbij we met praktijkvoorbeelden moesten komen en die dan uitgebreid moesten analyseren met de praktijkopleider. Het toppunt van sadisme als je het mij vraagt. En waarom? Omdat de praktijkopleider altijd mij moest hebben. Want zo zei ze: “Hier liggen bij jou de meeste aandachtspuntjes.” Dat zal ongetwijfeld wel zo geweest zijn maar waarom ze nu uitgerekend mij moest hebben terwijl er nog tien andere mensen in de groep zaten is mij nog steeds niet helemaal duidelijk. Ik was blijkbaar zeer interessant casusmateriaal... Na drie keer intervisie hield ik het dus voor gezien en heb ik elk soort excuus gezocht en gevonden om er onderuit te komen. Nu, jaren later gaan mijn nekharen nog steeds overeind staan als ik het woord intervisie al alleen maar hoor…


HOE GA JE OM MET JE COLLEGA'S?

Ik heb altijd in de zorg gewerkt en ik acht de kans zeer onwaarschijnlijk dat ik ooit naar deze branche terugkeer maar even hypothetisch, stel dat ik ooit nog in de zorg zou willen werken dan geef mij de thuiszorg maar. Geen collega’s om je heen, heerlijk! Lekker rustig….

Ik ben nooit zo goed in dingen als pauzes en bedrijfsuitjes. Ik kan met een collega een goed gesprek hebben over iets functioneels zoals werk, ingewikkelde vraagstukken vind ik ook niet zo’n probleem maar zodra het gaat over zoiets simpels als het weer, een auto die pas gekocht is of de behaalde schoolresultaten van eventuele kinderen dan wordt het voor mij pas ingewikkeld. Ik snap die sociale regels nou eenmaal niet zo goed. Hetzelfde geldt voor de vraag: “Hoe gaat het met je?” Mensen zijn niet geïnteresseerd hoe het daadwerkelijk met je gaat maar verwachten dat je dan gewoon “Goed.” zegt. Dat zeg ik dan ook maar omdat ik weet dat dat van mij verwacht wordt. Ik ben iemand die meer luistert en observeert dan praat en vaak vallen mij dan allerlei details op waar een ander niet eens aandacht aan zou schenken. Het gevolg is dat mijn hoofd dan al heel snel vol zit met allerlei informatie waarmee ik verder helemaal niets kan.


CONCLUSIE

Als ik dan ook nog een conclusie mag toevoegen: Werken met ASS is zeker mogelijk. Ik hoop ook ooit nog die ene baan te vinden die bij me past en waarbij ik kan laten zien wat ik kan. Mensen met ASS hebben vaak veel kwaliteiten, het is alleen zo jammer dat veel werkgevers dat niet altijd zien.